بۆچی قازانجی نێکستۆ لەگەڵ حیسابی مێشکت ناگونجێت؟ — قازانجی هەر مامەڵەیەک، هەنگاو بە هەنگاو

١٬٠٠٠ یۆرۆت بە ١٩٨ ملیۆن تومان (دراوی ئێران) کڕی و چەند کاتژمێرێک دواتر بە ١٩٩ ملیۆن و ٨٠٠ هەزار تومان فرۆشتت. حیسابی مێشک دەڵێت یەک ملیۆن و ٨٠٠ هەزار تومان قازانج؛ بە دۆلاری ١٨٠ هەزار تومانی واتە ١٠ دۆلار. بەڵام نەرمەکاڵاکە بۆ ئەم دوو مامەڵەیە پێکەوە تەنها ٥ دۆلار قازانج نیشان دەدات.

ژمارەکەی نەرمەکاڵا هەڵە نییە. ئەم بابەتە هەنگاو بە هەنگاو نیشان دەدات نێکستۆ لە هەر مامەڵەیەکدا ڕێک چ حیسابێک دەکات و ئەو ٥ دۆلارە لە کوێوە هاتووە. وەشانی ڤیدیۆیی هەمان فێرکارییەش ببینە:

دوو ژمارە بۆ هەر دراوێک: بڕ و تێکڕا

نێکستۆ هەموو قازانجەکان بە یەک دراو دەپێوێت کە پێی دەوترێت دراوی سەرچاوە؛ لەم نموونەیەدا دۆلار. دەرەنجامی گرنگی ئەمە ئەوەیە کە تومانیش دراوێکی ئاساییە، ڕێک وەک یۆرۆ و تیتەر، بڕ و تێکڕای تایبەت بە خۆی هەیە.

بۆ هەر دراوێک دوو ژمارە هەڵدەگیرێت:

یاسای زێڕین

قازانج تەنها کاتێک دروست دەبێت کە بڕی دراوێک کەم ببێتەوە. ئەو کڕینەی بڕەکە زیاد دەکات قازانجی نییە و تەنها تێکڕاکە دەگۆڕێت. قازانج ئەو ڕۆژە دەردەکەوێت کە هەمان دراو دەفرۆشیت:

قازانجی فرۆشتن = (نرخی فرۆشتن − تێکڕا) × بڕ

هەر مامەڵەیەکیش دوو لای هەیە: ئەو دراوەی دەیدەیت و ئەو دراوەی وەری دەگریت. نێکستۆ هەر لایەک بە جیا، بە بڕ و تێکڕای هەمان دراو حیساب دەکات و قازانجی مامەڵەکە کۆی ئەم دوو لایەیە. (لۆژیکی تێکڕای کێشراو لە بابەتی تێکڕای کێشراوی بەهای دراو بە تەواوی ڕوون کراوەتەوە.)

کاتێک یەک لای مامەڵەکە دۆلارە

هیچ یۆرۆیەکت نییە و ١٬٠٠٠ یۆرۆ بە ١٬٠٦٠ دۆلار دەکڕیت. چونکە یەک لا دۆلارە، نرخی یۆرۆ ڕاستەوخۆ لە خودی مامەڵەکەوە دەردەچێت: هەر یۆرۆیەک ١٫٠٦ دۆلار. لای دۆلار هەرگیز قازانجی نییە، چونکە قازانج بە خودی دۆلار دەپێورێت.

دواتر ١٬٠٠٠ یۆرۆی تر بە ١٫٠٨ دۆلار دەکڕیت. بڕەکە زیادی کرد، کەواتە قازانج نییە؛ تەنها تێکڕاکە نوێ دەکرێتەوە:

شۆرت، داخستنی شۆرت و مامەڵەی تێکەڵ

ئێستا حاڵەتی پێچەوانە، ئەم جارە بە تیتەر:

• شۆرت: هیچ تیتەرێکت نییە و ١٬٠٠٠ تیتەر بە ١٬٠١٠ دۆلار دەفرۆشیت. بڕەکە نەرێنی دەبێت. ئەم فرۆشتنە هێشتا قازانجی نییە، چونکە دیار نییە دواتر بە چ نرخێک دەیکڕیتەوە؛ نێکستۆ تەنها تێکڕای فرۆشتن (١٫٠١) هەڵدەگرێت.
• داخستنی شۆرت: دواتر ١٬٠٠٠ تیتەر بە ١٬٠٠٠ دۆلار دەکڕیت. ئێستا قازانج دروست دەبێت: (١٫٠١ − ١٫٠٠) × ١٬٠٠٠ = ١٠ دۆلار. گرانتر فرۆشتت و هەرزانتر کڕیتەوە؛ ئەگەر بە پێچەوانەوە بووایە، زیان دەبوو.
• تێکەڵ: ٥٠٠ تیتەرت بە تێکڕای ١ دۆلار هەیە و ٨٠٠ تیتەر بە ١٫٠١ دەفرۆشیت. نێکستۆ مامەڵەکە دەکاتە دوو پارچە: ٥٠٠ تیتەر لە بڕەکە بە ٥ دۆلار قازانج، و ٣٠٠ تیتەر وەک شۆرتێکی نوێ بە نرخی هەمان مامەڵە.

لە لیستی مامەڵەکاندا، ئەم حاڵەتانە بە نیشانەکانی «شۆرت»، «پاشگەزبون» و «تێکەڵ» دەبینرێن.

کاتێک هیچ لایەک دۆلار نییە

لە مامەڵەی یۆرۆ بەرامبەر تومان، نێکستۆ دەبێت هەردوو لا بکاتە دۆلار. ئەو دراوەی دەیدەیت بە نرخی تابلۆ دەکاتە دۆلار و نرخی لاکەی تر لە ڕێژەی نێوان دوو بڕە پارەکە دەردەهێنێت. لەوێوە بەدواوە، هەر لایەک وەک پێشوو بە بڕ و تێکڕای خۆی حیساب دەکرێت؛ کەواتە لە یەک مامەڵەدا هەردوو لا دەتوانن قازانج یان زیان دروست بکەن.

وەڵامی پرسیاری یەکەم: ١٠ دۆلارەکە چی لێ هات؟

پێش دوو مامەڵەکە، ٢٬٠٠٠ یۆرۆت بە تێکڕای ١٫٠٧ هەیە، لەگەڵ یەک ملیار و ٧٦٠ ملیۆن تومان کە کاتێک دۆلار ١٧٦ هەزار تومان بوو کۆت کردووەتەوە. ئەمڕۆ تابلۆ دۆلار بە ١٨٠ هەزار تومان نیشان دەدات.

مامەڵەی یەکەم — کڕینی ١٬٠٠٠ یۆرۆ بە ١٩٨ ملیۆن تومان:

• ئەو دراوەی دەیدەیت تومانە: ١٩٨٬٠٠٠٬٠٠٠ ÷ ١٨٠٬٠٠٠ = ١٬١٠٠ دۆلار؛ کەواتە هەر یۆرۆیەک ١٫١٠ دۆلاری لەسەر کەوتوویت.
• لای یۆرۆ: بڕەکە زیادی کرد؛ تەنها تێکڕا دەگۆڕێت: ٣٬٠٠٠ یۆرۆ بە تێکڕای ١٫٠٨. قازانج سفرە.
• لای تومان: بڕەکە کەم بووەوە، کەواتە ئەنجامەکە هەر لێرەدا دروست دەبێت. ئەم تومانانە ١٬١٢٥ دۆلاریان لەسەر کەوتبوویت و ئەمڕۆ ١٬١٠٠ دۆلار دەهێنن: ٢٥ دۆلار زیان؛ ئەمە زیانی فرۆشتنی ئەو تومانەیە کە لەم ماوەیەدا هەرزانتر بووبوو، نەک زیانی کڕینی یۆرۆ.

مامەڵەی دووەم — فرۆشتنی ١٬٠٠٠ یۆرۆ بە ١٩٩٫٨ ملیۆن تومان:

• ئەو دراوەی دەیدەیت یۆرۆیە؛ نرخی فرۆشتنی تابلۆ ١٫١١ دۆلارە.
• لای یۆرۆ: نێکستۆ ئەم فرۆشتنە لەگەڵ کڕینی بەیانی بەراورد ناکات، بەڵکو لەگەڵ تێکڕای هەموو یۆرۆکان (١٫٠٨) بەراوردی دەکات: (١٫١١ − ١٫٠٨) × ١٬٠٠٠ = ٣٠ دۆلار قازانج.
• لای تومان: بڕەکە زیادی کرد؛ تەنها تێکڕای تومان نوێ دەکرێتەوە.

کۆ: −٢٥ + ٣٠ = ٥ دۆلار، کە لە سێ پارچە پێکهاتووە:

هیچ قازانجێک ون نەبووە و هیچ قازانجێکیش دوو جار نەژمێردراوە. ئەگەر یۆرۆکانی پێشووش ١٫١٠یان لەسەر کەوتبایە و تومانیش بە دۆلاری ١٨٠ هەزار تومانی کۆکرابایەوە، نێکستۆ ڕێک هەمان ١٠ دۆلاری نیشان دەدا. واتە نەرمەکاڵاکە قازانج و زیانی ئەو بڕانەشی خستووەتە ناو حیسابەوە کە پێشتر هەتبوون. (بۆچی هەڵگرتنی بڕی دراو قازانج و زیانی شاراوە دروست دەکات: پۆزیشنی دراو و گۆڕینەوەی بەها.)

ئەم حیسابە لە کوێ ببینین

• کارتی «پوختەی مامەڵە» لە هەر بەڵگەیەکی مامەڵەدا: ئەو بڕەی دەبێت بیدەیت و وەری بگریت (ئەگەر کرێت وەرگرتبێت، لەناو هەمان ئەم بڕانەدایە؛ کەواتە کرێش بەشێکە لەم قازانجە)، نرخی هەر لایەک بە دۆلار، ئەو بڕ و تێکڕایەی حیسابەکەی پێ کراوە، و قازانجی مامەڵەکە.
• پێشاندانی پێشوەختی فۆرمی مامەڵە: هەمان پوختە پێش تۆمارکردن؛ مامەڵەکەر پێش تۆمار دەزانێت ئەم مامەڵەیە لە بڕەکە دەفرۆشێت، شۆرت دەکاتەوە، یان تەنها تێکڕا دەگۆڕێت.
• ڕاپۆرتی پۆزیشنی دراو: بڕ و تێکڕای هەموو دراوەکان، ستوونی «قازانجی بەدینەهاتوو» بە نرخی ناوەندی تابلۆ، و ئامرازی «ئەگەر ئێستا مامەڵە بکەم…» کە قازانجی مامەڵەیەکی گریمانەیی پێش ئەنجامدانی نیشان دەدات.
• پوختەی ڕۆژ: چیرۆکی ئەمڕۆی هەر دراوێک لە یەک ڕیزدا: بە چ بڕ و تێکڕایەک دەستی پێکرد، چ کڕین و فرۆشتنێک کرا و قازانجی بەدیهاتووی چەند بوو. لە نموونەکەی سەرەوەدا، ٣٠ دۆلارەکە لە ڕیزی یۆرۆ و ٢٥ دۆلار زیانەکە لە ڕیزی تومان دادەنرێت.

ئەم ژمارانە تەنها بۆ کەسێک دەردەکەون کە مۆڵەتی بینینی قازانجی هەبێت. کۆی قازانجی ماوەکەش لە ڕاپۆرتی قازانج و زەرەردایە.

بۆچی تابلۆ دەبێت هەمیشە نوێ بێت

لەو مامەڵەیەی هیچ لایەکی دۆلار نییە، نرخی تابلۆ ڕاستەوخۆ دەچێتە ناو حیسابی قازانجەوە. ئەگەر تابلۆ نوێ نەکرابێتەوە و هێشتا دۆلار بە ١٧٦ هەزار تومان نیشان بدات، هەمان ١٩٨ ملیۆن تومان بە ١٬١٢٥ دۆلار حیساب دەکرێت: زیانی ٢٥ دۆلاریی ئەمڕۆی تومان نابینرێت و یۆرۆ گرانتر لە ڕاستی دەچێتە ناو بڕەکەوە. ئەو زیانە ون نابێت، بەڵکو دواتر بەسەر فرۆشتنەکانی یۆرۆدا دابەش دەبێت؛ واتە قازانج لە دراوی هەڵە و لە ڕۆژی هەڵەدا دەنووسرێت. باشترین ڕێگا نوێکردنەوەی خۆکاری تابلۆیە. (دەربارەی تابلۆ و سپرێد: نرخی کڕین و فرۆشتن و سپرێد.)

کورتە: چوار یاسا

هەر جارێک قازانجی نەرمەکاڵاکە لەگەڵ حیسابی مێشکت نەگونجا، سەرەتا ئەم چوار یاسایە پێدا بچۆرەوە. بۆ وێنەیەکی گشتیتر لەوەی قازانجی سەرافی لە کوێوە دێت: ژمێردنی قازانجی سەرافی.