چرا سود نکستو با حساب ذهنی شما نمی‌خواند؟ — سود هر معامله، قدم‌به‌قدم

هزار یورو به ۱۹۸ میلیون تومان خریدید و چند ساعت بعد به ۱۹۹ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان فروختید. حساب ذهنی می‌گوید یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان سود؛ با دلار ۱۸۰ هزار تومانی یعنی ۱۰ دلار. اما نرم‌افزار برای این دو معامله، روی هم فقط ۵ دلار سود نشان می‌دهد.

عدد نرم‌افزار اشتباه نیست. این مقاله قدم‌به‌قدم نشان می‌دهد نکستو با هر معامله دقیقاً چه حسابی می‌کند و آن ۵ دلار از کجا آمده است. نسخهٔ ویدیویی همین آموزش را هم ببینید:

دو عدد برای هر ارز: موجودی و میانگین

نکستو همهٔ سودها را با یک ارز می‌سنجد که به آن ارز مرجع می‌گوییم؛ در این مثال دلار. نتیجهٔ مهمش این است که تومان هم یک ارز معمولی است، درست مثل یورو و تتر، با موجودی و میانگین خودش.

برای هر ارز دو عدد نگه داشته می‌شود:

قاعدهٔ طلایی

سود فقط وقتی ساخته می‌شود که موجودی یک ارز کمتر شود. خریدی که موجودی را بیشتر می‌کند سود ندارد و فقط میانگین را عوض می‌کند. سود روزی دیده می‌شود که همان ارز را بفروشید:

سود فروش = (نرخ فروش − میانگین) × مقدار

هر معامله هم دو طرف دارد: ارزی که می‌دهید و ارزی که می‌گیرید. نکستو هر طرف را جدا، با موجودی و میانگین همان ارز حساب می‌کند و سود معامله جمع همین دو طرف است. (منطق میانگین موزون را در میانگین موزون بهای ارز کامل توضیح داده‌ایم.)

وقتی یک طرف معامله دلار است

هیچ یورویی ندارید و هزار یورو به ۱٬۰۶۰ دلار می‌خرید. چون یک طرف دلار است، نرخ یورو مستقیم از خود معامله درمی‌آید: هر یورو ۱٫۰۶ دلار. طرف دلار هیچ‌وقت سود ندارد، چون سود با خود دلار سنجیده می‌شود.

بعد هزار یوروی دیگر به ۱٫۰۸ دلار می‌خرید. موجودی بیشتر شد، پس سودی ندارد؛ فقط میانگین به‌روز می‌شود:

شورت، بستن شورت و معاملهٔ ترکیبی

حالت برعکس، این بار با تتر:

• شورت: هیچ تتری ندارید و هزار تتر به ۱٬۰۱۰ دلار می‌فروشید. موجودی منفی می‌شود. این فروش هنوز سودی ندارد، چون معلوم نیست بعداً به چه نرخی می‌خرید؛ نکستو فقط میانگین فروش (۱٫۰۱) را نگه می‌دارد.
• بستن شورت: بعد هزار تتر به ۱٬۰۰۰ دلار می‌خرید. حالا سود ساخته می‌شود: (۱٫۰۱ − ۱٫۰۰) × ۱٬۰۰۰ = ۱۰ دلار. گران‌تر فروختید و ارزان‌تر برگرداندید؛ اگر برعکس بود، زیان می‌شد.
• ترکیبی: ۵۰۰ تتر به میانگین ۱ دلار دارید و ۸۰۰ تتر به ۱٫۰۱ می‌فروشید. نکستو معامله را دو تکه می‌کند: ۵۰۰ تتر از موجودی با ۵ دلار سود، و ۳۰۰ تتر شورت تازه با نرخ همین معامله.

در فهرست معاملات، این حالت‌ها با نشان‌های «شورت»، «پوشش» و «ترکیبی» دیده می‌شوند.

وقتی هیچ طرف دلار نیست

در معاملهٔ یورو در برابر تومان، نکستو باید هر دو طرف را به دلار ببرد. ارزی که می‌دهید را با نرخ تابلو به دلار حساب می‌کند و نرخ طرف دیگر را از نسبت دو مبلغ درمی‌آورد. از آن‌جا به بعد هر طرف، مثل قبل، با موجودی و میانگین خودش حساب می‌شود؛ پس در یک معامله هر دو طرف می‌توانند سود یا زیان بسازند.

جواب سؤال اول: ۱۰ دلار کجا رفت؟

پیش از دو معامله، ۲٬۰۰۰ یورو با میانگین ۱٫۰۷ دارید، و یک میلیارد و ۷۶۰ میلیون تومان که وقتی دلار ۱۷۶ هزار تومان بود جمعش کرده‌اید. امروز تابلو دلار را ۱۸۰ هزار تومان نشان می‌دهد.

معاملهٔ اول — خرید ۱٬۰۰۰ یورو با ۱۹۸ میلیون تومان:

• ارزی که می‌دهید تومان است: ۱۹۸٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۱۸۰٬۰۰۰ = ۱٬۱۰۰ دلار؛ پس هر یورو ۱٫۱۰ دلار تمام شده.
• طرف یورو: موجودی بیشتر شد؛ فقط میانگین: ۳٬۰۰۰ یورو با میانگین ۱٫۰۸. سود صفر.
• طرف تومان: موجودی کمتر شد، پس نتیجه همین‌جا ساخته می‌شود. این تومان‌ها ۱٬۱۲۵ دلار برایتان تمام شده بودند و امروز ۱٬۱۰۰ دلار ارزش داشتند: ۲۵ دلار زیان؛ زیانِ فروش تومانی که در این مدت ارزان‌تر شده بود، نه زیانِ خرید یورو.

معاملهٔ دوم — فروش ۱٬۰۰۰ یورو به ۱۹۹٫۸ میلیون تومان:

• ارزی که می‌دهید یوروست؛ نرخ فروش تابلو ۱٫۱۱ دلار.
• طرف یورو: نکستو این فروش را با خرید صبح مقایسه نمی‌کند، با میانگین همهٔ یوروها (۱٫۰۸) مقایسه می‌کند: (۱٫۱۱ − ۱٫۰۸) × ۱٬۰۰۰ = ۳۰ دلار سود.
• طرف تومان: موجودی بیشتر شد؛ فقط میانگین تومان به‌روز می‌شود.

جمع: −۲۵ + ۳۰ = ۵ دلار، که از سه تکه ساخته شده است:

هیچ سودی گم نشده و هیچ سودی دو بار شمرده نشده است. اگر یوروهای قبلی هم ۱٫۱۰ تمام شده بودند و تومان هم با دلار ۱۸۰ هزار تومانی جمع شده بود، نکستو دقیقاً همان ۱۰ دلار را نشان می‌داد. یعنی نرم‌افزار سود و زیانِ موجودی‌هایی را هم که از قبل داشتید در حساب آورده است. (چرا نگه‌داشتن موجودی ارزی سود و زیان پنهان می‌سازد: پوزیشن ارزی و سود تسعیر.)

همین حساب را کجا ببینیم

• کارت خلاصهٔ هر سند معامله: مبلغی که باید بدهید و بگیرید (اگر کارمزد گرفته باشید، داخل همین مبلغ‌هاست؛ پس کارمزد هم بخشی از همین سود است)، نرخ هر طرف به دلار، موجودی و میانگینی که حساب با آن انجام شد، و سود معامله.
• پیش‌نمایش فرم معامله: همین خلاصه پیش از ثبت؛ معامله‌گر قبل از ثبت می‌فهمد این معامله از موجودی می‌فروشد، شورت باز می‌کند یا فقط میانگین را عوض می‌کند.
• گزارش موقعیت ارزی: موجودی و میانگین همهٔ ارزها، ستون «سود محقق‌نشده» با نرخ میانی تابلو، و ابزار «اگر الان معامله کنم» که سود یک معاملهٔ فرضی را پیش از انجامش نشان می‌دهد.
• خلاصهٔ روز: داستان امروز هر ارز در یک ردیف؛ با چه موجودی و میانگینی شروع شد، چه خرید و فروشی شد و سود محقق‌شده‌اش چقدر بود. در مثال بالا، ۳۰ دلار در ردیف یورو و ۲۵ دلار زیان در ردیف تومان می‌نشیند.

این اعداد فقط برای کسی دیده می‌شود که مجوز دیدن سود دارد. جمع سود دوره هم در گزارش سود و زیان است.

چرا تابلو باید همیشه به‌روز باشد

در معامله‌ای که هیچ طرفش دلار نیست، نرخ تابلو مستقیم وارد حساب سود می‌شود. اگر تابلو به‌روز نشده باشد و دلار را هنوز ۱۷۶ هزار تومان نشان دهد، همان ۱۹۸ میلیون تومان ۱٬۱۲۵ دلار حساب می‌شود: زیان ۲۵ دلاری تومان امروز دیده نمی‌شود و یورو گران‌تر از واقعیت در موجودی می‌نشیند. آن زیان گم نمی‌شود، بلکه بعداً روی فروش یوروها پخش می‌شود؛ یعنی سود در ارز اشتباه و روز اشتباه نوشته می‌شود. بهترین راه، به‌روزرسانی خودکار تابلوست. (دربارهٔ تابلو و اسپرد: نرخ خرید و فروش و اسپرد.)

جمع‌بندی: چهار قاعده

هر بار سود نرم‌افزار با حساب ذهنی‌تان نخواند، اول همین چهار قاعده را مرور کنید. تصویر کلی‌تر اینکه سود صرافی از کجا می‌آید: محاسبهٔ سود صرافی.