Nexto'nun Kârı Neden Kafa Hesabınızla Tutmuyor? — Her İşlemin Kârı, Adım Adım

1.000 euroyu 198 milyon tomana (İran para birimi) aldınız ve birkaç saat sonra 199 milyon 800 bin tomana sattınız. Kafa hesabı 1 milyon 800 bin toman kâr diyor; dolar 180 bin tomanken bu 10 dolar eder. Ama yazılım bu iki işlem için toplamda yalnızca 5 dolar kâr gösteriyor.

Yazılımın rakamı yanlış değil. Bu yazı, Nexto'nun her işlemde tam olarak ne hesapladığını ve o 5 doların nereden geldiğini adım adım gösteriyor. Aynı eğitimin video versiyonunu da izleyin:

Her döviz için iki rakam: bakiye ve ortalama

Nexto bütün kârları tek bir dövizle ölçer; buna referans döviz denir. Bu örnekte referans döviz dolar. Bunun önemli bir sonucu var: toman da sıradan bir dövizdir; tıpkı euro ve tether gibi kendi bakiyesi ve kendi ortalaması vardır.

Her döviz için iki rakam tutulur:

Altın kural

Kâr yalnızca bir dövizin bakiyesi azaldığında oluşur. Bakiyeyi artıran alışın kârı yoktur; yalnızca ortalamayı değiştirir. Kâr, aynı dövizi sattığınız gün ortaya çıkar:

Satış kârı = (satış kuru − ortalama) × miktar

Her işlemin iki tarafı vardır: verdiğiniz döviz ve aldığınız döviz. Nexto her tarafı o dövizin kendi bakiyesi ve ortalamasıyla ayrı ayrı hesaplar; işlemin kârı bu iki tarafın toplamıdır. (Ağırlıklı ortalama mantığı ağırlıklı ortalama döviz maliyeti yazısında ayrıntılı olarak anlatılıyor.)

İşlemin bir tarafı dolar olduğunda

Hiç euronuz yok ve 1.000 euroyu 1.060 dolara alıyorsunuz. Taraflardan biri dolar olduğu için euro kuru doğrudan işlemin kendisinden çıkar: euro başına 1,06 dolar. Dolar tarafının hiçbir zaman kârı olmaz, çünkü kâr zaten dolarla ölçülür.

Sonra 1.000 euro daha 1,08 dolardan alıyorsunuz. Bakiye arttı, dolayısıyla kâr yok; yalnızca ortalama güncellenir:

Short, short'u kapatma ve karma işlem

Şimdi tersi durum, bu kez tether ile:

• Short: Hiç tether'iniz yok ve 1.000 tether'i 1.010 dolara satıyorsunuz. Bakiye eksiye düşer. Bu satışın henüz kârı yoktur, çünkü daha sonra hangi kurdan geri alacağınız belli değildir; Nexto yalnızca satış ortalamasını (1,01) saklar.
• Short'u kapatma: Sonra 1.000 tether'i 1.000 dolara alıyorsunuz. Kâr şimdi oluşur: (1,01 − 1,00) × 1.000 = 10 dolar. Pahalıya sattınız, ucuza geri aldınız; tersi olsaydı zarar ederdiniz.
• Karma: Elinizde ortalama 1 dolardan 500 tether var ve 800 tether'i 1,01'den satıyorsunuz. Nexto işlemi ikiye böler: bakiyeden çıkan 500 tether 5 dolar kârla, geri kalan 300 tether ise bu işlemin kuruyla yeni bir short olarak.

İşlem listesinde bu durumlar "Short", "Kapama" ve "Karma" etiketleriyle görünür.

Hiçbir taraf dolar olmadığında

Euro karşılığı toman işleminde Nexto iki tarafı da dolara çevirmek zorundadır. Verdiğiniz dövizi pano kuruyla dolara çevirir, diğer tarafın kurunu da iki tutarın oranından çıkarır. Bundan sonra her taraf, önceki gibi, kendi bakiyesi ve ortalamasıyla hesaplanır; yani tek bir işlemde iki taraf da kâr veya zarar üretebilir.

İlk sorunun cevabı: 10 dolar nereye gitti?

İki işlemden önce elinizde ortalama 1,07'den 2.000 euro ve dolar 176 bin tomanken topladığınız 1 milyar 760 milyon toman var. Bugün pano doları 180 bin toman gösteriyor.

Birinci işlem — 198 milyon tomana 1.000 euro alışı:

• Verdiğiniz döviz toman: 198.000.000 ÷ 180.000 = 1.100 dolar; yani her euro 1,10 dolara mal oldu.
• Euro tarafı: bakiye arttı; yalnızca ortalama değişir: ortalama 1,08'den 3.000 euro. Kâr sıfır.
• Toman tarafı: bakiye azaldı, dolayısıyla sonuç tam burada oluşur. Bu tomanlar size 1.125 dolara mal olmuştu ve bugün 1.100 dolar ediyordu: 25 dolar zarar. Bu, euro alışının değil, bu süre içinde değer kaybetmiş tomanı satmanın zararıdır.

İkinci işlem — 1.000 euronun 199,8 milyon tomana satışı:

• Verdiğiniz döviz euro; panonun satış kuru 1,11 dolar.
• Euro tarafı: Nexto bu satışı sabahki alışla değil, bütün euroların ortalamasıyla (1,08) karşılaştırır: (1,11 − 1,08) × 1.000 = 30 dolar kâr.
• Toman tarafı: bakiye arttı; yalnızca tomanın ortalaması güncellenir.

Toplam: −25 + 30 = 5 dolar; bu sonuç üç parçadan oluşur:

Hiçbir kâr kaybolmadı ve hiçbir kâr iki kez sayılmadı. Önceki eurolar da 1,10'a mal olsaydı ve toman da dolar 180 bin tomanken toplanmış olsaydı, Nexto tam olarak o 10 doları gösterirdi. Yani yazılım, önceden elinizde bulunan bakiyelerin kâr ve zararını da hesaba katmıştır. (Döviz bakiyesi tutmanın neden gizli kâr ve zarar ürettiği: döviz pozisyonu ve yeniden değerleme.)

Bu hesabı nerede görürsünüz

• Her işlem belgesindeki "İşlem Özeti" kartı: ödemeniz ve almanız gereken tutarlar (komisyon aldıysanız bu tutarların içindedir; yani komisyon da bu kârın bir parçasıdır), her tarafın dolar cinsinden kuru, hesabın yapıldığı bakiye ve ortalama, ve işlemin kârı.
• İşlem formu önizlemesi: aynı özet, kayıttan önce; işlemi giren kişi kaydetmeden önce bu işlemin bakiyeden mi sattığını, short mu açtığını yoksa yalnızca ortalamayı mı değiştirdiğini görür.
• Döviz pozisyonu raporu: bütün dövizlerin bakiyesi ve ortalaması, panonun orta kuruyla hesaplanan "Gerçekleşmemiş Kâr" sütunu ve varsayımsal bir işlemin kârını işlem yapılmadan önce gösteren "Şimdi işlem yaparsam…" aracı.
• Gün Özeti: her dövizin bugünkü hikâyesi tek satırda: güne hangi bakiye ve ortalamayla başladı, ne alındı ne satıldı ve gerçekleşen kârı ne kadar oldu. Yukarıdaki örnekte 30 dolar euro satırına, 25 dolarlık zarar ise toman satırına yazılır.

Bu rakamları yalnızca kâr görme yetkisi olan kullanıcılar görür. Dönemin toplam kârı ise Kâr ve zarar raporunda yer alır.

Pano neden her zaman güncel olmalı

Hiçbir tarafı dolar olmayan işlemde pano kuru doğrudan kâr hesabına girer. Pano güncellenmemişse ve doları hâlâ 176 bin toman gösteriyorsa, aynı 198 milyon toman 1.125 dolar sayılır: tomanın bugünkü 25 dolarlık zararı görünmez ve eurolar bakiyeye gerçek maliyetlerinden pahalı girer. O zarar kaybolmaz, sonradan euro satışlarına dağılır; yani kâr yanlış dövizde ve yanlış günde yazılır. En iyi yol, panonun otomatik güncellenmesidir. (Pano ve spread hakkında: alış-satış kuru ve spread.)

Özet: dört kural

Yazılımın kârı kafa hesabınızla tutmadığında önce bu dört kuralı gözden geçirin. Bir döviz bürosunun kârının nereden geldiğine dair daha geniş resim için: döviz bürosu kârının hesaplanması.