نرخ خرید، نرخ فروش و اسپرد — قیمتگذاری در صرافی
اسپرد همان جایی است که صرافی پول درمیآورد، اما اسپرد اشتباه یا صراف را ورشکست میکند یا مشتری را فراری میدهد. چطور نرخ بگذاریم، اسپرد را چطور حساب کنیم، و چرا نرخ مرجع مهمتر از نرخ تابلوست.
هر صرافیای دو نرخ دارد: نرخی که با آن میخرد و نرخی که با آن میفروشد. فاصلهٔ این دو، اسپرد است — و همان جایی است که کل سود عملیاتی صرافی از آن بیرون میآید.
به همین سادگی، و به همین پیچیدگی. چون اسپرد اگر زیادی باز باشد، مشتری سراغ صراف بغلی میرود؛ اگر زیادی بسته باشد، یک نوسان نرخ کل حاشیه را میخورد و شما روی معامله ضرر میکنید بدون اینکه بفهمید.
سه نرخ، نه دو
بیشتر صرافیها به دو نرخ فکر میکنند: خرید و فروش. اما در واقع سه نرخ در کار است:
- نرخ خرید: قیمتی که شما ارز را از مشتری میخرید (پایینتر).
- نرخ فروش: قیمتی که به مشتری میفروشید (بالاتر).
- نرخ مرجع (میانه): قیمت واقعی بازار در آن لحظه — نقطهای که خرید و فروش حول آن میچرخند.
نرخ مرجع نامرئی است ولی مهمترین است. چون:
سود شما از فاصلهٔ نرخ خرید/فروش تا نرخ مرجع میآید، نه از نرخ تابلوی صراف روبهرو.
اگر نرخ مرجع را ندانید، در تاریکی قیمت میگذارید. ممکن است فکر کنید دارید سود میکنید در حالی که بازار زیر پایتان جابهجا شده و نرخ فروش شما حالا پایینتر از مرجع است — یعنی روی هر معامله ضرر میکنید.
اسپرد را چطور حساب کنیم؟
اسپرد را دو جور بیان میکنند و بد است که قاطی شوند:
۱. اسپرد مطلق: تفاوت خام دو نرخ.
نرخ فروش − نرخ خرید = اسپرد
مثال: درهم را ۱۵٬۰۰۰ میخرید و ۱۵٬۱۵۰ میفروشید → اسپرد مطلق = ۱۵۰ ریال به ازای هر درهم.
۲. اسپرد درصدی: همان تفاوت، نسبت به نرخ مرجع.
(اسپرد مطلق ÷ نرخ مرجع) × ۱۰۰
اگر نرخ مرجع ۱۵٬۰۷۵ باشد: (۱۵۰ ÷ ۱۵٬۰۷۵) × ۱۰۰ ≈ ۱٪.
چرا درصدی مهم است؟ چون اسپرد مطلق بین ارزها قابلمقایسه نیست. ۱۵۰ ریال روی درهم یعنی ۱٪، ولی ۱۵۰ ریال روی دلار (که ۶۰٬۰۰۰ است) یعنی ۰٫۲۵٪. اگر فقط به عدد مطلق نگاه کنید، فکر میکنید اسپرد هر دو یکی است — در حالی که روی دلار دارید تقریباً مجانی کار میکنید.
قاعده: اسپرد را همیشه درصدی فکر کنید، مطلق اعلام کنید.
اسپرد را چه چیزی تعیین میکند؟
اسپرد یک عدد ثابت نیست؛ به چند چیز بستگی دارد:
- نوسان ارز: ارز پرنوسان (که نرخش تا فردا میتواند زیاد جابهجا شود) اسپرد بازتری میخواهد، چون ریسک نگهداشتنش بیشتر است. ارز باثبات، اسپرد بستهتر.
- نقدشوندگی: ارزی که راحت میخرید و میفروشید (دلار، درهم) اسپرد کمتری دارد. ارز کمگردش، بیشتر — چون ممکن است مدتی روی دستتان بماند.
- حجم معامله: مشتری عمده معمولاً اسپرد بهتری میگیرد. این تخفیف حجمی است، نه ضعف.
- رقابت محلی: اگر ده صرافی در یک خیابانید، اسپردها به هم نزدیک میشوند. تمایز از جای دیگری میآید (سرعت، اعتماد، خدمات).
- جهت پوزیشن شما: اگر روی درهم موجودی زیاد دارید و میخواهید سبک شوید، نرخ فروشتان را کمی جذابتر میکنید تا سریعتر بفروشید. اسپرد ابزار مدیریت پوزیشن هم هست، نه فقط منبع سود.
دام بزرگ: اسپرد اسمی در برابر اسپرد واقعی
اینجا جایی است که خیلی صرافیها بیصدا پول از دست میدهند.
فرض کنید اسپرد ۱٪ گذاشتهاید و فکر میکنید روی هر معامله ۱٪ سود میکنید. اما این ۱٪ اسپرد اسمی است — فاصلهٔ نرخ خرید و فروش شما. اسپرد واقعی چیز دیگری است:
نرخ فروش شما − میانگین قیمت تمامشدهٔ واقعی موجودی شما
اگر بازار از وقتی خریدهاید بالا رفته باشد، میانگین موجودی شما پایینتر از مرجع امروز است و اسپرد واقعیتان بیشتر از ۱٪ است (بخت با شما یار بوده). اما اگر بازار ریخته باشد، میانگین موجودی شما بالاتر از مرجع است و اسپرد واقعی میتواند منفی شود — یعنی با اینکه بالاتر از نرخ خریدِ امروز میفروشید، از میانگین انبارتان پایینتر است و ضرر میکنید.
اسپرد اسمی میگوید امیدوارید چقدر سود کنید؛ اسپرد واقعی میگوید واقعاً چقدر کردید. و فاصلهشان همان نوسانی است که روی موجودی باز نشسته.
به همین دلیل قیمتگذاری درست بدون دانستن میانگین موجودی ممکن نیست. نرخ گذاشتن با چشم بسته روی قیمت تمامشده، دیر یا زود به فروش زیر قیمت ختم میشود.
نرخ مرجع را از کجا بیاوریم؟
نرخ مرجع باید:
- زنده باشد: بازار ارز در دقیقه جابهجا میشود. نرخ مرجعِ دو ساعت پیش، نرخ مرجع نیست.
- قابلاعتماد باشد: از منبعی که واقعاً بازار را منعکس میکند، نه یک عدد دستی که کسی صبح وارد کرده و فراموش کرده بهروز کند.
- به همهٔ ارزها برسد: نه فقط دلار — درهم، لیر، یوان، یورو و هر چه معامله میکنید.
بعد نرخ خرید و فروش را حول این مرجع، با اسپرد هدف هر ارز، خودکار بسازید. این کار دستی، در روز شلوغ، دقیقاً همانجایی است که خطا وارد میشود: یک صفر جا میافتد، یک ارز بهروز نمیشود، و شما ساعتها با نرخ غلط معامله میکنید.
در نکستو نرخ مرجع زنده (با ذکر منبع) پایه است؛ نرخ خرید و فروش هر ارز حول آن با اسپرد قابلتنظیم ساخته میشود، و چون سیستم میانگین موجودی را میداند، میتواند به شما هشدار بدهد وقتی نرخ فروشتان به میانگین انبار نزدیک میشود — یعنی قبل از اینکه ضرر کنید، نه بعدش.
خلاصه
اسپرد موتور سود صرافی است، ولی موتوری که اگر کورکورانه تنظیم شود میسوزاند. سه چیز را از هم جدا نگه دارید: نرخ مرجع (واقعیت بازار)، اسپرد اسمی (فاصلهٔ نرخهای شما)، و اسپرد واقعی (فاصله تا میانگین انبارتان). قیمت را درصدی فکر کنید، به نوسان و نقدشوندگی هر ارز حساس باشید، و هیچوقت بدون دانستن قیمت تمامشدهٔ واقعی نرخ نگذارید.
میخواهید ببینید نرخ زنده و اسپرد خودکار در عمل چطور کار میکند؟ یک دموی اختصاصی بسازید و چند ارز را با اسپردهای مختلف قیمتگذاری کنید.
همینها را در نکستو ببینید
یک نسخهٔ کامل و اختصاصی با دیتای نمونه — بدون نصب، بدون کارت بانکی.