خرید و فروش نقدی، باجه و دستور صندوق

مشتری وارد باجه می‌شود، پول می‌دهد، پول می‌گیرد و می‌رود. نه حسابی برایش باز می‌شود، نه بدهی‌ای می‌ماند. این همان معاملهٔ نقدی است و در نکستو فرم خودش را دارد.

در خرید و فروش ارز معامله‌ای ثبت کردیم که روی حساب مشتری نشست و تسویه‌اش به بعد موکول شد؛ اینجا پول همان لحظه دست به دست می‌شود. یک حالت سوم هم هست که خیلی به کار می‌آید: هنوز هیچ پولی جابه‌جا نشده و فقط قرار گذاشته‌اید — به آن می‌گویند دستور صندوق.

در این قسمت چه یاد می‌گیرید

• فرق فنی معاملهٔ نقدی با معاملهٔ عادی در یک کلمه: طرف مقابل
• پر کردن فرم نقدی و انتخاب صندوق باجه
• خواندن سند نقدی و دیدن اثرش روی موجودی صندوق
• ثبت دستور صندوق و فیلد نام مراجعه‌کننده
• اجرای دستور، صدور رسید و بارگذاری رسید امضاشده
• چرا نباید همه‌چیز را نقدی ثبت کرد

نقدی، عادی یا دستور؟

فرق فنی معاملهٔ نقدی با معاملهٔ عادی فقط یک کلمه است: طرف مقابل. در معاملهٔ عادی طرف مقابل حساب مشتری است؛ در معاملهٔ نقدی طرف مقابل صندوق شماست. یعنی به‌جای اینکه ماندهٔ کسی عوض شود، موجودی صندوق کم و زیاد می‌شود. دستور صندوق اصلاً طرف مقابلی ندارد: تا وقتی «اجرا» زده نشود، فقط یک قرار است که در صف صندوقدار نشسته.

ثبت یک معاملهٔ نقدی

صندوق باجه را انتخاب کنید

در فرم نقدی، اولین فیلد به‌جای مشتری، صندوق است: پول از کدام صندوق درمی‌آید و به کدام می‌رود. اگر چند باجه دارید، هر باجه صندوق خودش را دارد. به‌محض انتخاب، موجودی صندوق کنار فرم می‌آید.

جهت و دو ارز را بزنید

بقیهٔ فرم همان فرم معاملهٔ عادی است: نوع معامله «فروش به مشتری»، ارزی که تحویل می‌دهید و ارزی که می‌گیرید. در مثال این قسمت دلار می‌فروشیم و لیر می‌گیریم، چون مشتری مسافر است و لیر نقد دارد.

مبلغ و نرخ را وارد کنید

۲٬۰۰۰ دلار می‌فروشیم با نرخ ۴۸ لیر برای هر دلار، و لیرش را همان لحظه در باجه نقد می‌گیریم. مبلغ دریافت را خود فرم حساب می‌کند: ۹۶٬۰۰۰ لیر.

پنل خلاصه هم همان پنل قبلی است، با همان سطر «فاصله از تابلو» که قبل از هر ثبتی باید دیده شود، و کارمزد و پورسانت مثل معاملهٔ عادی کار می‌کنند. توضیحات را می‌نویسید — مثلاً «فروش نقدی باجه» — معامله‌گر مثل قبل الزامی است، و بعد «ثبت معاملهٔ نقدی».

سند را بخوانید

در سند، همان تفاوت را در دفتر می‌بینید: به‌جای حساب مشتری، صندوق نقدی در دلار بستانکار شده و در لیر بدهکار. یعنی پول واقعاً از صندوق بیرون رفته و به صندوق آمده، نه اینکه طلبی ثبت شده باشد.

دستور صندوق

دستور چیست

مشتری می‌گوید فردا نماینده‌ام می‌آید و این مبلغ را می‌گیرد، یا پولی می‌گذارد که بعداً به کسی بدهید. این هنوز معامله نیست؛ یک قرار است که صندوقدار باید اجرایش کند. صندوق هم می‌تواند صندوق خودتان باشد و هم صندوق یک همکار — مثلاً به صرافی همکار در دبی می‌گویید این مبلغ را به مراجعه‌کننده بدهد.

فرم دستور را پر کنید

دستور دو جهت دارد: صندوق می‌گیرد، یا صندوق می‌دهد. و یک فیلد دارد که مخصوص کار صرافی است: نام مراجعه‌کننده، اگر گیرندهٔ پول خودِ مشتری نیست — همراه با عکس مدرک شناسایی‌اش.

در مثال این قسمت صرافی کاوه می‌گوید نماینده‌اش، رضا مقیمی، فردا ۱۰٬۰۰۰ دلار نقد می‌گیرد. پرداخت‌کننده صندوق نقدی است، دریافت‌کننده صرافی کاوه، مبلغ ۱۰٬۰۰۰ و ارز دلار، و نام مراجعه‌کننده رضا مقیمی. با «ثبت دستور» هنوز هیچ سندی نمی‌خورد؛ فقط قرار در صف صندوقدار می‌نشیند.

اجرا و رسید

هر دستور یکی از سه وضعیت را دارد: در انتظار، انجام شد، لغو شد. تا وقتی در انتظار است، هیچ سندی نخورده. فردا که مراجعه‌کننده آمد و پول را گرفت، صندوقدار «اجرا» را می‌زند و تأیید می‌کند: همان لحظه سند می‌خورد و رسید صادر می‌شود.

دستور به «انجام شد» می‌رود و کد سندش کنارش می‌نشیند. از همان‌جا رسید را چاپ می‌کنید؛ مراجعه‌کننده امضا می‌کند، کارت شناسایی‌اش را در قاب رسید می‌گذارید و از کل رسید عکس می‌گیرید. عکس همان‌جا بارگذاری می‌شود و نشان «امضاشده» کنار دستور می‌ماند.

نکته‌ها و هشدارها

• وسوسه نشوید همه‌چیز را نقدی بزنید چون سریع‌تر است؛ نقدی یعنی پول واقعاً در باجه جابه‌جا شده.
• اگر پولی جابه‌جا نشده و نقدی ثبتش کنید، موجودی صندوق با واقعیت نمی‌خواند و آخر روز باید دنبال اختلاف بگردید.
• کتاب صندوق همان جایی است که این اختلاف خودش را نشان می‌دهد: اول روز، ورودی، خروجی، آخر روز — برای هر ارز.
• اگر چند باجه دارید، حواستان به انتخاب صندوق درست باشد؛ صندوق اشتباه یعنی دو باجهٔ ناتراز.
• تا وقتی دستور «در انتظار» است هیچ سندی نخورده و حساب مشتری هم تکان نخورده.
• رسید امضاشده را همان‌جا کنار دستور بارگذاری کنید؛ ماه‌ها بعد تنها مدرک شماست.

ادامهٔ مسیر

قسمت قبل، خرید و فروش ارز، همین معامله بود وقتی روی حساب مشتری می‌نشیند. قسمت بعد، سود معامله از کجا می‌آید، به سؤالی می‌پردازد که همه اشتباه جواب می‌دهند. برای دیدن موجودی و مغایرت‌گیری صندوق سراغ پول کجاست؟ بروید و برای جابه‌جایی پول بین حساب‌ها انتقال وجه، دریافت و پرداخت را ببینید.

پرسش‌های پرتکرار

معاملهٔ نقدی با معاملهٔ عادی چه فرقی دارد؟

فقط در طرف مقابل. در معاملهٔ عادی طرف مقابل حساب مشتری است و مانده‌اش عوض می‌شود؛ در معاملهٔ نقدی طرف مقابل صندوق شماست و موجودی صندوق کم و زیاد می‌شود. بقیهٔ فرم — جهت، دو ارز، مبلغ و نرخ، کارمزد و پورسانت — یکی است.

چه وقت باید نقدی ثبت کنم و چه وقت عادی؟

اگر پول همان لحظه در باجه دست به دست شده، نقدی؛ اگر معامله روی حساب مشتری می‌نشیند و تسویه‌اش بعداً است، عادی. ثبت نقدیِ چیزی که واقعاً جابه‌جا نشده، موجودی صندوق را از واقعیت دور می‌کند.

دستور صندوق سند می‌زند؟

نه، تا وقتی در وضعیت «در انتظار» است هیچ سندی نمی‌خورد. سند دقیقاً همان لحظه‌ای ساخته می‌شود که صندوقدار «اجرا» را می‌زند و تأیید می‌کند؛ همان‌جا رسید هم صادر می‌شود.

اگر گیرندهٔ پول خودِ مشتری نباشد چه کنم؟

در فرم دستور، نام مراجعه‌کننده را بنویسید و عکس مدرک شناسایی‌اش را ضمیمه کنید. کسی که روز تحویل پول را می‌گیرد باید همانی باشد که مشتری اعلام کرده.

رسید امضاشده را کجا نگه دارم؟

بعد از اجرا رسید را چاپ کنید، مراجعه‌کننده امضا کند، کارت شناسایی‌اش را در قاب رسید بگذارید و از کل رسید عکس بگیرید. عکس را همان‌جا کنار دستور بارگذاری کنید تا نشان «امضاشده» بنشیند.